Μια εντυπωσιακή μεταβολή σε έναν από τους σημαντικότερους δείκτες της επιθετικής λειτουργίας του Ολυμπιακού καταγράφεται στο ξεκίνημα της φετινής EuroLeague.
Οι «ερυθρόλευκοι», που για τέσσερις συνεχόμενες σεζόν αποτελούσαν την κορυφαία ομάδα της διοργάνωσης στο ποσοστό των καλαθιών που προέρχονται από ασίστ, έχουν υποχωρήσει αισθητά στη συγκεκριμένη κατηγορία, παρουσιάζοντας μια εικόνα αρκετά διαφορετική από εκείνη που χαρακτήριζε το μπάσκετ του Γιώργου Μπαρτζώκα.
Η κυκλοφορία της μπάλας, η διαρκής κίνηση χωρίς αυτήν και η αναζήτηση του ελεύθερου συμπαίκτη αποτέλεσαν βασικά στοιχεία της αγωνιστικής ταυτότητας που δημιούργησε ο Έλληνας προπονητής στον Πειραιά. Δεν είναι τυχαίο ότι ο Ολυμπιακός βρισκόταν σταθερά στην κορυφή της EuroLeague σε έναν δείκτη που αποτυπώνει ακριβώς αυτή τη φιλοσοφία: το AST%.
Πρόκειται για το ποσοστό των εύστοχων σουτ εντός παιδιάς που προέρχονται από ασίστ. Με άλλα λόγια, δείχνει πόσα από τα καλάθια μιας ομάδας δημιουργούνται με την τελική πάσα κάποιου συμπαίκτη και όχι αποκλειστικά μέσα από ατομική ενέργεια.
Από την απόλυτη κυριαρχία στη μεγάλη πτώση
Τα στοιχεία του για τις πέντε τελευταίες σεζόν είναι αποκαλυπτικά:
| Σεζόν | AST% Ολυμπιακού | Κατάταξη στη EuroLeague |
|---|---|---|
| 2022-23 | 71,1% | 1ος |
| 2023-24 | 67,1% | 1ος |
| 2024-25 | 70,5% | 1ος |
| 2025-26 | 68,7% | 1ος |
| 2026-27 | 60,4% | 12ος |
Η διαφορά είναι εντυπωσιακή. Από το 68,7% της περασμένης περιόδου, ο Ολυμπιακός έχει υποχωρήσει στο 60,4%, καταγράφοντας πτώση 8,3 ποσοστιαίων μονάδων μέσα σε έναν χρόνο.
Αν η σύγκριση γίνει με τη σεζόν 2022-23, όταν οι Πειραιώτες έφτασαν μέχρι τον τελικό της EuroLeague, η διαφορά αγγίζει τις 10,7 ποσοστιαίες μονάδες. Ακόμη πιο χαρακτηριστικό είναι ότι ο φετινός δείκτης βρίσκεται περίπου εννέα μονάδες χαμηλότερα από τον μέσο όρο των τεσσάρων προηγούμενων περιόδων, ο οποίος διαμορφωνόταν στο 69,35%.
Ο Ολυμπιακός δεν έχει απλώς χάσει την πρώτη θέση. Έχει απομακρυνθεί σημαντικά από τα επίπεδα δημιουργίας που αποτελούσαν σταθερό χαρακτηριστικό του παιχνιδιού του.
Γιατί το AST% είναι τόσο σημαντικό για τον Μπαρτζώκα
Το μπάσκετ του Μπαρτζώκα βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στην αρχή ότι η μπάλα πρέπει να κινείται γρηγορότερα από τους αμυντικούς. Οι συνεχόμενες πάσες, τα κοψίματα προς το καλάθι, οι συνεργασίες των ψηλών με τους περιφερειακούς και η σωστή αξιοποίηση των αποστάσεων δημιουργούν τις προϋποθέσεις για ελεύθερα σουτ.
Στην ιδανική εκδοχή του συγκεκριμένου μοντέλου, η επίθεση δεν εξαρτάται αποκλειστικά από την ικανότητα ενός παίκτη να κερδίσει τον προσωπικό του αντίπαλο. Αντίθετα, η δημιουργία προκύπτει μέσα από διαδοχικές αποφάσεις, με την άμυνα να υποχρεώνεται να μετακινείται συνεχώς μέχρι να εμφανιστεί το πλεονέκτημα. Αυτή ακριβώς η φιλοσοφία είχε μετατρέψει τον Ολυμπιακό σε σημείο αναφοράς για το ευρωπαϊκό μπάσκετ.
Το γεγονός ότι παρέμεινε πρώτος στο AST% για τέσσερις διαδοχικές σεζόν, παρά τις αλλαγές στο ρόστερ του, αποδεικνύει ότι δεν επρόκειτο για μια συγκυριακή επιτυχία, αλλά για ένα χαρακτηριστικό που είχε αποκτήσει διάρκεια.
Το πρόβλημα δεν είναι μόνο οι λιγότερες ασίστ
Η φετινή εικόνα αποκτά ακόμη μεγαλύτερο ενδιαφέρον αν εξετάσουμε και τον απόλυτο αριθμό των ασίστ. Την περασμένη σεζόν ο Ολυμπιακός μοίραζε 21,4 ασίστ ανά αγώνα. Φέτος έχει υποχωρήσει στις 19,1. Η μείωση των 2,3 ασίστ είναι αισθητή, αλλά από μόνη της δεν αποτυπώνει πλήρως τη μεταβολή.
Άλλωστε, ο αριθμός των ασίστ μπορεί να επηρεάζεται από τον ρυθμό, τον αριθμό των κατοχών και την ευστοχία. Το AST%, αντίθετα, μας επιτρέπει να εξετάσουμε τι ποσοστό των εύστοχων καλαθιών δημιουργείται μέσω τελικής πάσας.
Και εκεί ακριβώς βρίσκεται η ουσία: ο Ολυμπιακός δεν μοιράζει απλώς λιγότερες ασίστ. Ένα αισθητά μικρότερο μέρος των καλαθιών του προέρχεται πλέον από συνεργασίες που ολοκληρώνονται με ασίστ. Αυτό μπορεί να υποδηλώνει μεγαλύτερη συμμετοχή των ατομικών ενεργειών στην επιθετική παραγωγή, χωρίς πάντως να σημαίνει ότι κάθε καλάθι χωρίς ασίστ είναι αποτέλεσμα κακής κυκλοφορίας.
Ένα επιθετικό ριμπάουντ που οδηγεί σε καλάθι, για παράδειγμα, συνήθως δεν συνοδεύεται από ασίστ, ακόμη κι αν έχει προηγηθεί μια σωστά οργανωμένη επίθεση.
Η αλλαγή προσώπων και η διαφορετική επιθετική λειτουργία
Ένας παράγοντας που πρέπει να συνυπολογιστεί είναι οι αλλαγές στη στελέχωση της περιφερειακής γραμμής. Η αποχώρηση του Τόμας Γουόκαπ και η παρουσία του Κόντι Μίλερ-ΜακΙντάιρ έχουν διαφοροποιήσει τα χαρακτηριστικά της δημιουργίας.
Ο Γουόκαπ λειτουργούσε ως παίκτης που έδινε μεγάλη έμφαση στην οργάνωση, στην κυκλοφορία της μπάλας και στην ενεργοποίηση των συμπαικτών του, χωρίς να χρειάζεται να κυριαρχεί στις επιθέσεις. Ο Μίλερ-ΜακΙντάιρ διαθέτει διαφορετικά χαρακτηριστικά, με μεγαλύτερη έμφαση στη διείσδυση, στη δημιουργία μέσα από την προσωπική του απειλή και στην εκτέλεση αποφάσεων με την μπάλα στα χέρια.
Αυτό δεν σημαίνει ότι ο ένας τρόπος παιχνιδιού είναι υποχρεωτικά καλύτερος από τον άλλο. Σημαίνει, όμως, ότι η επιθετική λειτουργία του Ολυμπιακού μπορεί να έχει μετατοπιστεί προς ένα μοντέλο στο οποίο η δημιουργία εξαρτάται περισσότερο από την ατομική πρωτοβουλία.
Παράλληλα, η απουσία του τραυματία Γιαν Μοντέρο περιορίζει τις διαθέσιμες λύσεις στην περιφέρεια, ενώ η κατάσταση του Τάιλερ Ντόρσεϊ έχει επηρεάσει τις επιλογές του προπονητικού επιτελείου. Όλα αυτά αποτελούν παραμέτρους που μπορούν να επηρεάζουν τη συνοχή και την κατανομή των επιθετικών ευθυνών. Δεν αρκούν, ωστόσο, από μόνα τους για να εξηγήσουν τη μεταβολή του AST%, χωρίς πιο λεπτομερή ανάλυση των κατοχών.
Μια σημαντική παράμετρος: Τα επιθετικά ριμπάουντ
Υπάρχει και ένα δεύτερο στοιχείο που αξίζει να εξεταστεί πριν αποδοθεί ολόκληρη η πτώση του AST% στη μειωμένη κυκλοφορία της μπάλας. Ο Ολυμπιακός είναι φέτος η κορυφαία ομάδα της EuroLeague στο ποσοστό των διαθέσιμων επιθετικών ριμπάουντ που συλλέγει, με 37,4%.
Πέρυσι το αντίστοιχο ποσοστό ήταν 35,2%, ενώ τη σεζόν 2022-23 βρισκόταν στο 30,7%. Η αύξηση αυτή έχει σημασία, καθώς οι δεύτερες επιθέσεις συχνά ολοκληρώνονται με άμεσο καλάθι κοντά στη στεφάνη, χωρίς να καταγράφεται ασίστ. Επομένως, ένα μέρος της μείωσης του AST% μπορεί να συνδέεται και με τον διαφορετικό τρόπο με τον οποίο ο Ολυμπιακός παράγει πόντους.
Αυτό δεν αναιρεί τη μεταβολή, αλλά αποτελεί απαραίτητη διευκρίνιση για τη σωστή ερμηνεία των αριθμών.
Το πραγματικό ερώτημα για τον Ολυμπιακό
Δέκα αγωνιστικές δεν αποτελούν ασφαλές δείγμα για οριστικά συμπεράσματα, ιδιαίτερα για μια ομάδα που αντιμετωπίζει ζητήματα διαθεσιμότητας παικτών και βρίσκεται ακόμη στη διαδικασία διαμόρφωσης των αγωνιστικών της ισορροπιών. Είναι πιθανό ο συγκεκριμένος δείκτης να βελτιωθεί όσο προχωρά η σεζόν.
Ωστόσο, η διαφορά σε σχέση με την προηγούμενη τετραετία είναι πολύ μεγάλη για να περάσει απαρατήρητη. Ο Ολυμπιακός του Μπαρτζώκα είχε καταφέρει να κάνει την κυκλοφορία της μπάλας το σημαντικότερο χαρακτηριστικό της επιθετικής του ταυτότητας. Για τέσσερα συνεχόμενα χρόνια ήταν πρώτος στη EuroLeague στο AST%. Φέτος βρίσκεται στη 12η θέση.
Το πραγματικό ερώτημα είναι αν οι πρωταθλητές Ευρώπης μπορούν να διατηρήσουν την αποτελεσματικότητα και τη συνέπεια που τους χαρακτήριζαν τα προηγούμενα χρόνια, έχοντας απομακρυνθεί τόσο πολύ από ένα από τα βασικότερα στοιχεία της αγωνιστικής τους φιλοσοφίας. Και αυτό είναι ένα από τα σημαντικότερα ζητήματα που καλείται να αντιμετωπίσει ο Γιώργος Μπαρτζώκας στη συνέχεια της σεζόν.
