Μια σημαντική αλλαγή στον τρόπο με τον οποίο παίζεται το μπάσκετ στη EuroLeague αποτυπώνουν τα στατιστικά στοιχεία των τελευταίων πέντε αγωνιστικών περιόδων, καθώς ο ρυθμός των αναμετρήσεων αυξάνεται σταθερά, με τις ομάδες να πραγματοποιούν πλέον αισθητά περισσότερες κατοχές σε κάθε παιχνίδι.
Η εξέλιξη αυτή δεν αφορά μόνο τις ομάδες που παραδοσιακά επιλέγουν γρήγορο παιχνίδι, όπως η Παρί ή η Μακάμπι Τελ Αβίβ. Αντιθέτως, πρόκειται για μια γενικότερη τάση, η οποία γίνεται ολοένα και πιο εμφανής στη διοργάνωση.
Η σύγκριση των προηγούμενων τεσσάρων σεζόν με τις πρώτες δέκα αγωνιστικές της φετινής περιόδου αποκαλύπτει το μέγεθος της αλλαγής.
Από τις 70 στις 74 κατοχές ανά 40 λεπτά
Σύμφωνα με την επεξεργασία των advanced stats, ο μέσος ρυθμός των ομάδων της EuroLeague έχει διαμορφωθεί ως εξής:
| Σεζόν | Μέσο Pace ανά 40 λεπτά |
|---|---|
| 2022-23 | 70,10 |
| 2023-24 | 70,56 |
| 2024-25 | 71,66 |
| 2025-26 | 73,11 |
| 2026-27 | 74,34 |
Η αύξηση από τις 70,10 στις 74,34 κατοχές αντιστοιχεί σε 6,05% μέσα σε τέσσερα χρόνια, μια μεταβολή που αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία αν αναλογιστεί κανείς ότι το μπάσκετ της EuroLeague χαρακτηριζόταν παραδοσιακά από περισσότερο ελεγχόμενο ρυθμό.
Αξιοσημείωτο είναι ότι η αύξηση δεν πραγματοποιήθηκε ομοιόμορφα. Από το 2022-23 στο 2023-24 ο μέσος ρυθμός αυξήθηκε μόλις κατά 0,46 κατοχές. Την επόμενη χρονιά η αύξηση έφτασε τις 1,10 κατοχές, ενώ από το 2024-25 στο 2025-26 καταγράφηκε ακόμη μεγαλύτερη μεταβολή, της τάξης των 1,45 κατοχών.
Φέτος, η ανοδική πορεία συνεχίζεται, με επιπλέον 1,23 κατοχές σε σύγκριση με την προηγούμενη σεζόν. Με άλλα λόγια, η EuroLeague δεν παίζει απλώς γρηγορότερα από ό,τι πριν από τέσσερα χρόνια. Ο ρυθμός αύξησης των κατοχών επιταχύνθηκε αισθητά μετά το 2024.
Γιατί αυξάνεται ο ρυθμός;
Η συγκεκριμένη εξέλιξη μπορεί να συνδεθεί με αρκετές αλλαγές στον τρόπο προσέγγισης του παιχνιδιού. Η πρώτη αφορά τη μεγαλύτερη έμφαση στο transition και στο λεγόμενο early offense, δηλαδή στην προσπάθεια μιας ομάδας να δημιουργήσει πλεονέκτημα πριν προλάβει η αντίπαλη άμυνα να οργανωθεί, όπως είδαμε τα τελευταία χρόνια από Παρί και Βαλένθια, και φέτος σε μεγάλο βαθμό από τη Ρεάλ Μαδρίτης.
Πλέον, ακόμη και ομάδες που βασίζονται σε οργανωμένες επιθέσεις επιδιώκουν να εκμεταλλευτούν τα πρώτα δευτερόλεπτα της κατοχής, χωρίς να περιμένουν απαραίτητα να ολοκληρωθεί μια σύνθετη επιθετική συνεργασία. Παράλληλα, η αυξημένη χρήση του τριπόντου και η παρουσία περισσότερων παικτών που μπορούν να απειλήσουν από την περιφέρεια δημιουργούν διαφορετικές συνθήκες.
Οι άμυνες αναγκάζονται να καλύπτουν μεγαλύτερες αποστάσεις, με αποτέλεσμα να εμφανίζονται περισσότερες ευκαιρίες για γρήγορες επιθέσεις, διεισδύσεις και εκτελέσεις πριν από την πλήρη αμυντική προσαρμογή.
Ένας ακόμη παράγοντας είναι η εξέλιξη του ρόλου των ψηλών. Η δυνατότητα αρκετών σέντερ να τρέχουν αποτελεσματικά το γήπεδο, να τελειώνουν φάσεις πάνω από τη στεφάνη και να συμμετέχουν σε γρήγορες συνεργασίες επιτρέπει στις ομάδες να διατηρούν υψηλό ρυθμό χωρίς να χρειάζεται απαραίτητα να χρησιμοποιούν χαμηλά σχήματα.
Αυτές αποτελούν πιθανές τακτικές εξηγήσεις της μεταβολής. Τα στοιχεία του Pace, από μόνα τους, δεν αποδεικνύουν ποιος παράγοντας έχει συμβάλει περισσότερο στην αύξηση.
Τι σημαίνει πρακτικά η αύξηση των κατοχών;
Η διαφορά των περίπου τεσσάρων κατοχών ανά παιχνίδι δεν είναι αμελητέα. Σε επίπεδο μιας ολόκληρης σεζόν 38 αγωνιστικών, αντιστοιχεί θεωρητικά σε περισσότερες από 150 επιπλέον κατοχές για μια ομάδα, συγκριτικά με τον ρυθμό που επικρατούσε το 2022-23.
Αυτό δημιουργεί περισσότερες ευκαιρίες για σουτ, αλλά και περισσότερες καταστάσεις στις οποίες μια ομάδα καλείται να πάρει αποφάσεις. Οι γκαρντ χρειάζεται να διαβάζουν γρηγορότερα τις άμυνες, οι ψηλοί να ανταποκρίνονται σε περισσότερες μεταβάσεις από την επίθεση στην άμυνα και οι προπονητές να διαχειρίζονται την ένταση του παιχνιδιού.
Ταυτόχρονα, η αύξηση των κατοχών μπορεί να επηρεάσει και τον τρόπο με τον οποίο αξιολογούνται οι παίκτες. Ένας μπασκετμπολίστας που αγωνίζεται σε ομάδα με 77 κατοχές έχει περισσότερες ευκαιρίες να συγκεντρώσει πόντους, ασίστ και ριμπάουντ από έναν αντίστοιχο παίκτη ομάδας με 70 κατοχές, ακόμη και αν η αποτελεσματικότητά τους είναι παρόμοια.
Γι’ αυτό και οι δείκτες ανά 100 κατοχές αποκτούν ιδιαίτερη σημασία στις συγκρίσεις.
Ολυμπιακός: Σταθερά χαμηλότερος ρυθμός από τον μέσο όρο
Ενδιαφέρον παρουσιάζει η περίπτωση του Ολυμπιακού, ο οποίος έχει αυξήσει τον ρυθμό του τα τελευταία χρόνια, αλλά εξακολουθεί να βρίσκεται κάτω από τον μέσο όρο της διοργάνωσης.
| Σεζόν | Pace Ολυμπιακού |
|---|---|
| 2022-23 | 69,4 |
| 2023-24 | 67,7 |
| 2024-25 | 71,2 |
| 2025-26 | 72,9 |
| 2026-27 | 72,5 |
Η πιο χαρακτηριστική μεταβολή καταγράφηκε ανάμεσα στις σεζόν 2023-24 και 2024-25, όταν ο ρυθμός των «ερυθρόλευκων» αυξήθηκε κατά 3,5 κατοχές. Ακολούθησε νέα άνοδος την επόμενη χρονιά, πριν από τη μικρή υποχώρηση που παρατηρείται στο ξεκίνημα της φετινής περιόδου.
Παρά τις αλλαγές, ο Ολυμπιακός παραμένει μια ομάδα που δεν επιδιώκει να αυξάνει τις κατοχές με κάθε κόστος. Η φιλοσοφία του Γιώργου Μπαρτζώκα εξακολουθεί να δίνει ιδιαίτερη έμφαση στη σωστή κυκλοφορία της μπάλας, στις συνεργασίες και στη δημιουργία ποιοτικών εκτελέσεων.
Αυτό δεν σημαίνει ότι οι Πειραιώτες αποφεύγουν το γρήγορο παιχνίδι. Σημαίνει, όμως, ότι η επιθετική τους λειτουργία δεν βασίζεται αποκλειστικά στην ταχύτητα εκδήλωσης των επιθέσεων.
Παναθηναϊκός: Μείωση του ρυθμού φέτος
Ακόμη πιο ενδιαφέρουσα είναι η εξέλιξη των αντίστοιχων αριθμών του Παναθηναϊκού.
| Σεζόν | Pace Παναθηναϊκού |
|---|---|
| 2022-23 | 70,6 |
| 2023-24 | 69,8 |
| 2024-25 | 71,8 |
| 2025-26 | 72,7 |
| 2026-27 | 71,7 |
Οι «πράσινοι» ακολούθησαν τη γενικότερη τάση της διοργάνωσης μέχρι την περασμένη σεζόν, αυξάνοντας σταδιακά τον αριθμό των κατοχών τους επί ημερών Εργκίν Αταμάν. Ωστόσο, στις πρώτες δέκα αγωνιστικές της φετινής EuroLeague παρατηρείται μια διαφοροποίηση.
Ενώ ο μέσος ρυθμός της διοργάνωσης αυξήθηκε από τις 73,11 στις 74,34 κατοχές, ο Παναθηναϊκός κινήθηκε προς την αντίθετη κατεύθυνση, υποχωρώντας από τις 72,7 στις 71,7. Μάλιστα, με βάση τα μέχρι τώρα δεδομένα, βρίσκεται ανάμεσα στις ομάδες με τον χαμηλότερο ρυθμό στη διοργάνωση.
Το συγκεκριμένο στοιχείο αποκτά ενδιαφέρον σε συνδυασμό με την παρουσία του Ζέλικο Ομπράντοβιτς στον πάγκο, καθώς η ομάδα εμφανίζεται να δίνει μεγαλύτερη έμφαση στον έλεγχο των κατοχών και στην επιλογή των κατάλληλων επιθετικών καταστάσεων.
Παίζει καλύτερα όποιος παίζει γρηγορότερα;
Η απάντηση είναι όχι, τουλάχιστον όχι με βάση τα διαθέσιμα στοιχεία. Η φετινή EuroLeague προσφέρει χαρακτηριστικά παραδείγματα. Η Ρεάλ Μαδρίτης διαθέτει τον υψηλότερο ρυθμό στη διοργάνωση, με 77 κατοχές ανά 40 λεπτά, και παράλληλα παρουσιάζει θετικό Net Rating, στο +8,5.
Ωστόσο, η Παρί, που βρίσκεται ακριβώς πίσω της με 76,9 κατοχές, έχει αρνητικό Net Rating, στο -4,8. Αντίστοιχα, η Μπασκόνια αγωνίζεται με 76,6 κατοχές, αλλά παρουσιάζει ακόμη χειρότερη διαφορά επιθετικής και αμυντικής αποτελεσματικότητας, στο -15,7 ανά 100 κατοχές.
Στον αντίποδα, ο Παναθηναϊκός έχει μόλις 71,7 κατοχές, αλλά διαθέτει το καλύτερο Net Rating από τις ομάδες που εμφανίζονται στα φετινά στοιχεία, με +13,3. Ο Ολυμπιακός, επίσης, βρίσκεται κάτω από τον μέσο όρο του Pace, αλλά διατηρεί θετικό Net Rating, στο +7,5.
Η σύγκριση δείχνει ότι ο υψηλός ρυθμός δεν αποτελεί από μόνος του ένδειξη καλύτερης αγωνιστικής λειτουργίας. Μια ομάδα μπορεί να πραγματοποιεί περισσότερες επιθέσεις, αλλά να εκτελεί με χαμηλά ποσοστά, να υποπίπτει σε λάθη ή να επιτρέπει στον αντίπαλο να σκοράρει με μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα.
Αντίθετα, μια ομάδα με λιγότερες κατοχές μπορεί να αξιοποιεί καλύτερα τις επιθετικές της ευκαιρίες και να περιορίζει αποτελεσματικότερα τον αντίπαλο.
Αυτός είναι και ο λόγος που το Net Rating, δηλαδή η διαφορά ανάμεσα στους πόντους που σκοράρει και δέχεται μια ομάδα ανά 100 κατοχές, προσφέρει πληρέστερη εικόνα της αποτελεσματικότητάς της από τον ρυθμό.
Η EuroLeague αλλάζει, αλλά η αποτελεσματικότητα παραμένει το ζητούμενο
Η συνολική εικόνα των τελευταίων ετών δείχνει ότι το ευρωπαϊκό μπάσκετ κινείται προς ένα παιχνίδι με περισσότερες κατοχές, γρηγορότερες αποφάσεις και μεγαλύτερη έμφαση στην εκμετάλλευση των πρώτων δευτερολέπτων της επίθεσης.
Ωστόσο, η αύξηση του ρυθμού δεν συνεπάγεται αυτόματα καλύτερο μπάσκετ. Η Ρεάλ αποδεικνύει ότι μια ομάδα μπορεί να συνδυάζει υψηλό Pace με θετικά αποτελέσματα, ενώ ο Παναθηναϊκός δείχνει ότι είναι δυνατόν να παρουσιάζει εξαιρετική αποτελεσματικότητα ακόμη και με έναν από τους χαμηλότερους ρυθμούς της διοργάνωσης.
Το πραγματικό ζητούμενο δεν είναι πόσες κατοχές πραγματοποιεί μια ομάδα, αλλά πόσο αποτελεσματικά αξιοποιεί τις δικές της και πόσο δύσκολες κάνει εκείνες του αντιπάλου. Και αυτή είναι μια παράμετρος που αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία σε μια EuroLeague η οποία, χρόνο με τον χρόνο, ανεβάζει ταχύτητα.
