Ολυμπιακός – Παναθηναϊκός: Η απόλυτη ανάλυση του pickandroll.gr για τις βολές σε τελικούς (πίνακες)

Πρόσθεσε το pickandroll.gr στη Google

Οι βολές στους τελικούς ανάμεσα σε Ολυμπιακό και Παναθηναϊκό αποτελεί ένα από τα πιο πολυσυζητημένα θέματα του ελληνικού μπάσκετ. Κάθε μεγάλη διαφορά στις προσπάθειες από τη γραμμή γίνεται αμέσως κομμάτι της συζήτησης γύρω από τη διαιτησία. Όμως οι αριθμοί, όταν μπουν σε βάθος 25 ετών, δείχνουν κάτι πιο σύνθετο από ένα απλό αφήγημα υπέρ ή κατά μιας ομάδας.

Από τη σεζόν 2000-01 μέχρι και το 2025-26, στους τελικούς Ολυμπιακού – Παναθηναϊκού για την Α1 και μετέπειτα για την Stoiximan GBL που εξετάστηκαν από το pickandroll.gr, έχουν καταγραφεί 80 παιχνίδια. Σε αυτά, ο Παναθηναϊκός έχει εκτελέσει συνολικά 1.715 βολές και ο Ολυμπιακός 1.826. Η συνολική διαφορά είναι +111 βολές υπέρ των Πειραιωτών.

Αν αφαιρεθεί η φετινή σειρά, που ακόμη δεν έχει ολοκληρωθεί, η εικόνα είναι ακόμη πιο κοντά. Από το 2000-01 μέχρι και το 2024-25, σε 76 τελικούς, ο Παναθηναϊκός έχει 1.661 βολές και ο Ολυμπιακός 1.728. Η διαφορά είναι +67 βολές για τον Ολυμπιακό, λιγότερο από μία βολή ανά αγώνα.

Αυτό είναι το πρώτο και βασικό συμπέρασμα. Σε βάθος χρόνου, δεν υπάρχει μια μονοδιάστατη εικόνα απόλυτης κυριαρχίας της μίας ομάδας στη γραμμή. Υπάρχουν όμως σεζόν με πολύ μεγάλες αποκλίσεις. Και αυτές οι σεζόν είναι που τροφοδοτούν τη μνήμη, την ένταση και τα αφηγήματα.

Το εντυπωσιακό 9-9 των πρωταθλητών

Το πιο ενδιαφέρον στοιχείο της μεγάλης ανάλυσης του pickandroll.gr δεν είναι μόνο το συνολικό άθροισμα, αλλά η σχέση ανάμεσα στις βολές και στον τίτλο. Σε 18 ολοκληρωμένες σειρές τελικών από το 2000-01 μέχρι το 2024-25, η ομάδα που κατέκτησε το πρωτάθλημα είχε περισσότερες βολές στη σειρά ακριβώς στις μισές: 9 φορές. Στις άλλες 9, ο πρωταθλητής είχε ίδιες ή λιγότερες βολές από τον αντίπαλό του.

Αυτό από μόνο του σπάει την εύκολη ανάγνωση ότι όποιος πηγαίνει περισσότερο στη γραμμή παίρνει και τον τίτλο. Υπάρχουν σειρές στις οποίες οι βολές συνδέθηκαν με την κυριαρχία του πρωταθλητή, αλλά υπάρχουν και σειρές στις οποίες ο πρωταθλητής πήρε τον τίτλο παρά το γεγονός ότι εκτέλεσε λιγότερο.

Το 2000-01 είναι χαρακτηριστικό παράδειγμα. Ο Παναθηναϊκός κατέκτησε το πρωτάθλημα σε σειρά πέντε αγώνων, αλλά ο Ολυμπιακός είχε τεράστια διαφορά στις βολές: 167 έναντι 107. Δηλαδή +60 για τους Πειραιώτες. Παρόλα αυτά, ο τίτλος πήγε στον Παναθηναϊκό.

Κάτι αντίστοιχο συνέβη και το 2009-10. Ο Παναθηναϊκός πήρε ξανά το πρωτάθλημα, όμως ο Ολυμπιακός εκτέλεσε 99 βολές έναντι 62. Η διαφορά ήταν +37 για τον Ολυμπιακό σε σειρά τεσσάρων αγώνων.

Το ίδιο μοτίβο εμφανίστηκε πολύ πιο πρόσφατα, το 2023-24. Ο Παναθηναϊκός κατέκτησε τον τίτλο, αλλά ο Ολυμπιακός είχε 125 βολές έναντι 93, δηλαδή +32 στη σειρά.

Από την άλλη πλευρά, υπάρχουν σειρές όπου ο πρωταθλητής είχε καθαρή υπεροχή στη γραμμή. Το 2005-06 ο Παναθηναϊκός πήρε τον τίτλο με 81-46 βολές σε τρεις αγώνες. Το 2006-07 είχε 160-127 σε πέντε τελικούς. Το 2013-14 είχε 121-92. Ο Ολυμπιακός το 2011-12, στη χρονιά της επιστροφής του στην κορυφή, είχε 147-122 απέναντι στον Παναθηναϊκό, ενώ το 2024-25 κατέκτησε το πρωτάθλημα με 94-65 βολές στη σειρά.

Άρα το ερώτημα δεν μπορεί να είναι μόνο ποιος εκτέλεσε περισσότερες. Το ερώτημα είναι πώς προέκυψαν αυτές οι βολές, σε τι είδους μπάσκετ, με τι ρόστερ, με τι επιθετική κατεύθυνση και με τι αμυντική πίεση.

Η πρώτη εποχή: Mεγάλα νούμερα, σκληρότητα και παιχνίδι επαφών

Από το 2000-01 μέχρι και το 2010-11, οι αριθμοί είναι πολύ υψηλοί. Σε αυτό το διάστημα, σε 30 τελικούς, ο Παναθηναϊκός είχε 723 βολές και ο Ολυμπιακός 737. Οι μέσοι όροι είναι σχεδόν ίδιοι: 24,1 βολές ανά παιχνίδι για τον Παναθηναϊκό και 24,6 για τον Ολυμπιακό.

Αυτό δείχνει ότι η εποχή εκείνη είχε τελείως διαφορετικό χαρακτήρα. Οι τελικοί πήγαιναν συχνά στη δύναμη, στις επαφές, στα φάουλ, στις προσωπικές μονομαχίες και στη μάχη της ρακέτας. Τα νούμερα που σήμερα μοιάζουν ακραία τότε ήταν πολύ πιο συνηθισμένα.

Το 2000-01, ο Ολυμπιακός είχε 42 βολές στο Game 2, 46 στο Game 4 και 33 στο Game 5. Στην ίδια σειρά, ο Παναθηναϊκός είχε από 12 μέχρι 26. Η διαφορά ήταν τεράστια, αλλά δεν του κόστισε τον τίτλο.

Το 2006-07, από την άλλη, ο Παναθηναϊκός είχε σταθερά υψηλή παραγωγή από τη γραμμή: 28, 38, 31, 28 και 35 βολές στα πέντε παιχνίδια. Ο Ολυμπιακός δεν ήταν χαμηλά, με 18, 27, 27, 26 και 29, αλλά ο Παναθηναϊκός είχε σε όλη τη σειρά ένα σταθερό πλεονέκτημα.

Το 2009-10 και το 2010-11 παρουσιάζουν επίσης μεγάλες διακυμάνσεις. Το 2009-10 ο Παναθηναϊκός είχε μόλις 8 βολές στο Game 2 και 12 στο Game 4, ενώ ο Ολυμπιακός είχε 24 και 32 αντίστοιχα. Το 2010-11, στο Game 2, ο Ολυμπιακός είχε 31 βολές και ο Παναθηναϊκός 9, ενώ στο Game 4 οι Πειραιώτες είχαν 38 και οι «πράσινοι» 28.

Η εικόνα αυτής της δεκαετίας δεν είναι εικόνα μίας ομάδας που έχει μόνιμα το πλεονέκτημα. Είναι εικόνα τελικών με μεγάλες αποκλίσεις από παιχνίδι σε παιχνίδι και πολύ πιο συχνή παρουσία των δύο ομάδων στη γραμμή.

Η δεύτερη εποχή: Απόλυτη ισορροπία

Από το 2011-12 μέχρι και το 2017-18, η εικόνα ισορροπεί ακόμη περισσότερο. Σε 30 παιχνίδια, ο Παναθηναϊκός είχε 689 βολές και ο Ολυμπιακός 684. Ουσιαστικά μιλάμε για απόλυτη ισορροπία σε βάθος επτά σειρών.

Το 2011-12 ο Ολυμπιακός πήρε τον τίτλο με 147-122 βολές. Ήταν μια σειρά στην οποία οι Πειραιώτες είχαν σταθερά υψηλό αριθμό προσπαθειών: 36, 28, 26, 25 και 32. Ο Παναθηναϊκός, από την άλλη, είχε 30, 27, 12, 29 και 24. Το Game 3, με 26-12 υπέρ του Ολυμπιακού, ήταν η μεγαλύτερη απόκλιση της σειράς.

Το 2012-13, ο Παναθηναϊκός πήρε το πρωτάθλημα με λιγότερες βολές συνολικά: 59 έναντι 61. Μικρή διαφορά, αλλά δείχνει ότι η σειρά δεν κρίθηκε από τη γραμμή. Το 2014-15, ο Ολυμπιακός κατέκτησε τον τίτλο με 78-70, σε σειρά τριών αγώνων, ενώ το 2015-16 πήρε ξανά το πρωτάθλημα, παρότι είχε 78 βολές έναντι 81 του Παναθηναϊκού.

Το 2016-17 είναι ίσως η πιο χαρακτηριστική σειρά ισορροπίας. Ο Παναθηναϊκός κατέκτησε τον τίτλο και οι δύο ομάδες έκλεισαν τη σειρά με ακριβώς 93 βολές. Σε πέντε τελικούς, το συνολικό άθροισμα ήταν απόλυτα ίδιο.

Το 2017-18 είχε υψηλότερους αριθμούς, με τον Παναθηναϊκό να κατακτά το πρωτάθλημα και να έχει 143 βολές έναντι 135 του Ολυμπιακού. Αλλά και πάλι, η διαφορά ήταν μικρή για σειρά πέντε αγώνων. Το πιο εντυπωσιακό παιχνίδι ήταν το Game 4, όπου ο Ολυμπιακός είχε 41 βολές και ο Παναθηναϊκός 32, πριν οι «πράσινοι» πάρουν το Game 5 με 34-28 στις βολές.

Αυτή η περίοδος είναι ίσως η πιο χρήσιμη για να διαβαστεί ψύχραιμα το θέμα. Σε επτά χρόνια, οι βολές είναι πρακτικά ίδιες. Άρα, όταν η κουβέντα ανοίγει συνολικά και όχι αποσπασματικά, οι αριθμοί δεν επιβεβαιώνουν μια μόνιμη κατεύθυνση υπέρ της μίας πλευράς.

Η σύγχρονη εποχή: Λιγότερες βολές ανά ματς

Από το 2021-22 και μετά, η εικόνα αλλάζει. Τα συνολικά νούμερα πέφτουν, ειδικά σε σχέση με την πρώτη δεκαετία. Σε 20 παιχνίδια από το 2021-22 μέχρι και το Game 4 της σεζόν 2025-26, ο Παναθηναϊκός έχει 303 βολές και ο Ολυμπιακός 405. Ο μέσος όρος είναι 15,1 για τον Παναθηναϊκό και 20,2 για τον Ολυμπιακό.

Εδώ υπάρχει η μεγαλύτερη συσσωρευμένη απόκλιση υπέρ του Ολυμπιακού σε μία περίοδο. Το ενδιαφέρον, όμως, είναι ότι αυτή η απόκλιση δεν προκύπτει από όλες τις σειρές με τον ίδιο τρόπο.

Το 2021-22, ο Ολυμπιακός πήρε τον τίτλο, αλλά ο Παναθηναϊκός είχε 44 βολές και οι Πειραιώτες 41. Το 2022-23, ο Ολυμπιακός πήρε ξανά το πρωτάθλημα και οι δύο ομάδες είχαν από 47 βολές. Άρα οι δύο πρώτες σειρές της νέας εποχής, μετά την επιστροφή των Πειραιωτών στη μεγάλη κατηγορία, δεν είχαν κάποια μεγάλη διαφορά.

Το 2023-24, όμως, ο Ολυμπιακός είχε 125 βολές έναντι 93 του Παναθηναϊκού, παρότι ο τίτλος πήγε στους «πράσινους». Στα δύο πρώτα παιχνίδια της σειράς η διαφορά ήταν εντυπωσιακή: 26-10 για τον Ολυμπιακό στο Game 1 και 31-13 στο Game 2. Στο Game 4 ήταν ξανά 35-17 υπέρ της ομάδας του Μπαρτζώκα. Παρόλα αυτά, ο Παναθηναϊκός γύρισε τη σειρά και κατέκτησε το πρωτάθλημα.

Το 2024-25, ο Ολυμπιακός κατέκτησε τον τίτλο έχοντας 94 βολές έναντι 65 του Παναθηναϊκού. Εκεί η μεγαλύτερη διαφορά ήρθε στο Game 2, με 33-17 υπέρ των Πειραιωτών, ενώ και στο Game 3 ήταν 28-20.

Και φτάνουμε στο 2025-26, όπου μετά από τέσσερα παιχνίδια ο Ολυμπιακός έχει 98 βολές και ο Παναθηναϊκός 54. Η διαφορά είναι +44 υπέρ των Πειραιωτών, με ένα παιχνίδι να απομένει. Στο Game 1 η διαφορά ήταν 29-5, στο Game 2 ήταν 14-9, στο Game 3 ήταν 32-13 και στο Game 4 ο Παναθηναϊκός είχε για πρώτη φορά περισσότερες, 27-23.

Το 2025-26 σε ιστορικό πλαίσιο

Η φετινή διαφορά των +44 βολών για τον Ολυμπιακό μετά από τέσσερα παιχνίδια είναι ήδη μία από τις μεγαλύτερες των τελευταίων 25 ετών σε σειρά τελικών. Αν συγκριθεί με ολοκληρωμένες σειρές, βρίσκεται πίσω μόνο από ακραίες περιπτώσεις όπως το +60 του Ολυμπιακού το 2000-01, το +37 του Ολυμπιακού το 2009-10 και πάνω από διαφορές όπως το +35 του Παναθηναϊκού το 2005-06, το +33 του Παναθηναϊκού το 2006-07 και το +32 του Ολυμπιακού το 2023-24.

Η διαφορά είναι ότι φέτος δεν έχει ολοκληρωθεί ακόμη η σειρά. Ένα Game 5 μπορεί να μικρύνει ή να μεγαλώσει την απόκλιση. Όμως μέχρι τώρα, το 98-54 είναι νούμερο που δεν περνά απαρατήρητο.

Ειδικά το Game 1, με 29-5 υπέρ του Ολυμπιακού, είναι από τις μεγαλύτερες μεμονωμένες αποκλίσεις που υπάρχουν στο δείγμα. Η διαφορά των 24 βολών είναι η δεύτερη μεγαλύτερη στα παιχνίδια που εξετάζονται, πίσω μόνο από το 46-20 υπέρ του Ολυμπιακού στο Game 4 της σεζόν 2000-01. Το Game 3 της φετινής σειράς, με 32-13, μπαίνει επίσης πολύ ψηλά στη λίστα των μεγάλων διαφορών.

Αυτό δεν σημαίνει αυτομάτως κάτι από μόνο του. Οι βολές δεν μπορούν να διαβαστούν χωρίς το παιχνίδι. Μια ομάδα που παίζει περισσότερο στο low post, που επιτίθεται στο καλάθι, που κερδίζει επιθετικά ριμπάουντ, που βάζει πίεση στη ρακέτα ή που υποχρεώνει τον αντίπαλο να κάνει φάουλ στο transition, μπορεί λογικά να πάει περισσότερες φορές στη γραμμή.

Οι βολές δεν είναι απόδειξη, είναι ένδειξη

Το μεγαλύτερο λάθος στη συζήτηση είναι να αντιμετωπίζονται οι βολές ως απόδειξη. Οι βολές δείχνουν πού πήγε το παιχνίδι, ποια ομάδα πίεσε περισσότερο, ποια ομάδα αμύνθηκε πιο συχνά με επαφή, ποια ομάδα έβαλε την μπάλα κοντά στο καλάθι, ποια ομάδα είχε παίκτες που δημιουργούν φάουλ και ποια ομάδα αναγκάστηκε να σταματήσει φάσεις με παράβαση.

Αν δει κανείς όλη την εικόνα, το πιο ασφαλές συμπέρασμα είναι ότι οι βολές στους τελικούς Ολυμπιακού – Παναθηναϊκού δεν λένε μία ιστορία. Λένε πολλές.

Λένε την ιστορία της πρώτης δεκαετίας, όπου οι τελικοί ήταν πολύ πιο σκληροί, με υψηλά νούμερα και μεγάλες αποκλίσεις μέσα στην ίδια σειρά. Λένε την ιστορία της περιόδου 2011-18, όπου η ισορροπία ήταν σχεδόν απόλυτη. Λένε και την ιστορία της τελευταίας πενταετίας, όπου οι συνολικές βολές έχουν μειωθεί, αλλά η διαφορά έχει γείρει περισσότερο προς τον Ολυμπιακό.

Σε τελικούς Ολυμπιακού – Παναθηναϊκού, οι βολές είναι αριθμοί που κουβαλούν ένταση, μνήμη, καχυποψία, επιχειρήματα και αντεπιχειρήματα. Όταν όμως μπουν σε βάθος χρόνου, δείχνουν ότι η πραγματικότητα είναι πολύ πιο σύνθετη από το εκάστοτε βράδυ, το εκάστοτε φύλλο αγώνα και την εκάστοτε ανακοίνωση διαμαρτυρίας μετά τη λήξη.