Η περίφημη τάπα του Στόγιαν Βράνκοβιτς στον τελικό του 1996 ανάμεσα στον Παναθηναϊκό και την Μπαρτσελόνα παραμένει, τρεις δεκαετίες μετά, ένα από τα πιο πολυσυζητημένα στιγμιότυπα στην ιστορία του ευρωπαϊκού μπάσκετ. Όμως το ερώτημα επιστρέφει συχνά: Τελικά η FIBA ζήτησε συγγνώμη από την Μπαρτσελόνα;
Η απάντηση δεν είναι τόσο απλή όσο συχνά παρουσιάζεται. Αν κάποιος ψάχνει μια φράση του τύπου «η FIBA ζήτησε συγγνώμη για την τάπα του Βράνκοβιτς», δεν θα τη βρει ακριβώς έτσι. Αν, όμως, κοιτάξει το επίσημο κοινό ανακοινωθέν της FIBA με την FC Barcelona, θα δει ότι η παγκόσμια ομοσπονδία αναγνώρισε λάθη στα τελευταία δευτερόλεπτα του τελικού και έκανε λόγο για «ηθική αποζημίωση» προς την ισπανική ομάδα.
Το κείμενο, που φέρει ημερομηνία 10 Μαΐου 1996, εκδόθηκε μετά από συζητήσεις ανάμεσα στον γενικό γραμματέα της FIBA και την Μπαρτσελόνα, οι οποίες είχαν προταθεί από τον πρόεδρο της ΔΟΕ, λόγω της διαφωνίας που προέκυψε μετά τον τελικό του Ευρωπαϊκού Πρωταθλήματος Συλλόγων Ανδρών στο Παρίσι, στις 11 Απριλίου 1996.
Στο πρώτο σημείο του κοινού ανακοινωθέντος, η FIBA αναγνώρισε ότι στα τελευταία δευτερόλεπτα του αγώνα ανάμεσα στον Παναθηναϊκό και την Μπαρτσελόνα έγιναν λάθη στην εφαρμογή και ερμηνεία των κανονισμών.
«Η FIBA αναγνώρισε ότι κατά τη διάρκεια των τελευταίων δευτερολέπτων του αγώνα ανάμεσα στον Παναθηναϊκό και την Μπαρτσελόνα έγιναν ορισμένα λάθη στην εφαρμογή και ερμηνεία των επίσημων κανονισμών του μπάσκετ από τους διαιτητές και, ειδικότερα, από τους υπεύθυνους στη γραμματεία», αναφέρεται χαρακτηριστικά.
Την ίδια στιγμή, όμως, η FIBA τόνιζε ότι τέτοιου είδους λάθη μπορούν να διορθωθούν μόνο άμεσα, τη στιγμή που συμβαίνουν, και μόνο σε επίπεδο αγωνιστικού χώρου. Με άλλα λόγια, η ομοσπονδία αναγνώριζε το λάθος, αλλά όχι τη δυνατότητα αλλαγής του αποτελέσματος εκ των υστέρων.
Το πιο κρίσιμο σημείο βρίσκεται στη συνέχεια του κειμένου. Η FIBA παραδέχθηκε ότι, λόγω της ιδιαιτερότητας των περιστατικών, η Μπαρτσελόνα είχε δικαίωμα να προσφύγει στον αρμόδιο δικαστή, παρότι η προσφυγή της απορρίφθηκε.
Ακόμη πιο σημαντικό είναι ότι η FIBA ανέφερε πως με τη δήλωση αυτή ήθελε να προσφέρει στην Μπαρτσελόνα «ηθική αποζημίωση» για οποιαδήποτε βλάβη μπορεί να προέκυψε από τα λάθη που έγιναν και τα οποία «θα μπορούσαν να έχουν επηρεάσει το τελικό αποτέλεσμα του αγώνα».
Αυτό είναι το σημείο που για την πλευρά της Μπαρτσελόνα ισοδυναμούσε με δικαίωση. Δεν ήταν ακύρωση του τίτλου, δεν ήταν επανάληψη του αγώνα, ούτε αλλαγή αποτελέσματος. Ήταν όμως επίσημη παραδοχή λαθών που ενδέχεται να επηρέασαν το αποτέλεσμα.
Η δήλωση Στάνκοβιτς και η «συγγνώμη»
Λίγες ημέρες μετά τον τελικό στον ελληνικό Τύπο είχε φιλοξενηθεί και δήλωση του Μπόρισλαβ Στάνκοβιτς, τότε ισχυρού άνδρα της FIBA, ο οποίος είχε αναφερθεί δημόσια στο θέμα, με αφορμή την κλήρωση για το Ευρωπαϊκό Πρωτάθλημα της επόμενης σεζόν.
Σύμφωνα με το δημοσίευμα της εποχής, ο Στάνκοβιτς ζήτησε «συγγνώμη» από την Μπαρτσελόνα, κυκλοφόρησε μετά τα γεγονότα του τελικού και προσπάθησε να κατευνάσει την κατάσταση, χαρακτηρίζοντας τον Παναθηναϊκό «πρωταθλητή Ευρώπης».
Η δήλωσή του είχε διπλή κατεύθυνση. Από τη μία, αναγνώριζε πως υπήρξε ζήτημα για το οποίο η Μπαρτσελόνα είχε λόγο να αισθάνεται αδικημένη. Από την άλλη, ξεκαθάριζε πως ο Παναθηναϊκός είχε στεφθεί δίκαια πρωταθλητής Ευρώπης με βάση το αποτέλεσμα που κατακυρώθηκε στο γήπεδο.
«Αν έπρεπε να ζητήσουμε συγγνώμη από κάποιον, αυτός είναι ο Παναθηναϊκός για όλα όσα συνέβησαν που δεν ευνοούσαν τον ίδιο, αλλά την Μπαρτσελόνα», φέρεται να ανέφερε ο Στάνκοβιτς, υπογραμμίζοντας ότι ο Παναθηναϊκός δικαιώθηκε αγωνιστικά και δεν έπρεπε να απολογηθεί για τίποτα.
Η συγκεκριμένη τοποθέτηση είναι σημαντική γιατί δείχνει και το κλίμα της εποχής: η FIBA προσπαθούσε να ισορροπήσει ανάμεσα στην αναγνώριση των λαθών που έγιναν στο φινάλε και στην ανάγκη να προστατεύσει την εγκυρότητα του αποτελέσματος και του τίτλου.
Άρα, ζήτησε συγγνώμη ή όχι;
Αν το ερώτημα είναι αν η FIBA είπε επίσημα ότι ο Παναθηναϊκός δεν έπρεπε να πάρει την κούπα, η απάντηση είναι όχι.
Αν το ερώτημα είναι αν η FIBA άλλαξε το αποτέλεσμα ή αφαίρεσε τον τίτλο, επίσης η απάντηση είναι όχι.
Αν όμως το ερώτημα είναι αν η FIBA αναγνώρισε επίσημα λάθη στα τελευταία δευτερόλεπτα που θα μπορούσαν να έχουν επηρεάσει το τελικό αποτέλεσμα, όπως για παράδειγμα το γεγονός πως το χρονόμετρο «κόλλησε», και αν επιχείρησε να προσφέρει ηθική αποζημίωση στην Μπαρτσελόνα, τότε η απάντηση είναι ναι.
Η FIBA δεν «πήρε πίσω» τον τίτλο, δεν ακύρωσε το αποτέλεσμα και δεν είπε ότι η Μπαρτσελόνα ήταν η πραγματική πρωταθλήτρια. Αναγνώρισε, όμως, λάθη στο φινάλε του αγώνα και αποδέχθηκε ότι αυτά θα μπορούσαν να είχαν επηρεάσει την έκβασή του.
Αυτό είναι το ιστορικό γεγονός, πέρα από οπαδικές αναγνώσεις και μισές αλήθειες.
