Η διαφορά ανάμεσα στον Παναθηναϊκό που κατέκτησε προ διετίας την EuroLeague και στη φετινή ομάδα δεν είναι ζήτημα ούτε φόρμας, ούτε στιγμών, ούτε «δίψας», ούτε κλίματος εντός αποδυτηρίων. Είναι, μάλιστα, απολύτως μετρήσιμη και το ζήτημα πρώτα και πάνω απ’ όλα αγωνιστικό.
Σε επίπεδο ομαδικών στατιστικών η διαφορά είναι αποκαλυπτική. Τη σεζόν της κατάκτησης της EuroLeague (2023-24), το «τριφύλλι» σκόραρε 82,5 πόντους ανά αγώνα, με Offensive Rating 117,1 (6ος στη διοργάνωση) και eFG% 56,4%, που τον έφερνε στην 4η θέση της EuroLeague σε επιθετική αποτελεσματικότητα. Δεν ήταν ομάδα υπερβολικού ρυθμού, αλλά ομάδα ποιότητας κατοχής. Οι ασίστ ήταν 16,6 ανά παιχνίδι, με AST% 57,2%, ενώ τα λάθη περιορίζονταν στα 12,5 (TOV% 17,7).
Φέτος, ο Παναθηναϊκός σκοράρει περισσότερο –85,3 πόντους– αλλά το νούμερο αυτό αυτό είναι παραπλανητικό, γιατί πλέον τα ματς της EuroLeague παίζονται σε υψηλότερο ρυθμό και σε περισσότερες κατοχές. Το Offensive Rating έχει πέσει στο 116,7 (12ος), ενώ το eFG% έχει κατρακυλήσει στο 54% (13ος). Δηλαδή, περισσότερες κατοχές, περισσότερες προσπάθειες, αλλά χειρότερη ποιότητα εκτέλεσης. Το σύστημα παράγει σουτ, όμως όχι τα σωστά σουτ. Αυτό είναι κομβικό για την μπασκετική φιλοσοφία του Αταμάν, που βασίζεται στο timing και όχι στον όγκο των προσπαθειών.
Η μεγαλύτερη όμως διαφορά εντοπίζεται στην άμυνα. Ο πρωταθλητής Παναθηναϊκός δεχόταν μόλις 77,4 πόντους ανά αγώνα, με Offensive Rating αντιπάλων στο 110,2. Κρατούσε τους αντιπάλους στο 52,7% eFG%, τους ανάγκαζε σε λάθη με Opponent TOV% 18,2% (3ος στη EuroLeague) και καθάριζε το αμυντικό ριμπάουντ στο 68,6% των περιπτώσεων.
Φέτος, όλα αυτά έχουν υποχωρήσει. Το παθητικό έχει ανέβει στους 83,5 πόντους, το Opponent ORTG στο 114,8, ενώ το eFG% των αντιπάλων έχει εκτοξευτεί στο 54,3%. Ο Παναθηναϊκός δεν πιέζει πια το ίδιο την μπάλα, δεν καθυστερεί την πρώτη πάσα και αναγκάζεται να αμύνεται διαρκώς σε καταστάσεις ανισορροπίας. Για μια ομάδα του Αταμάν, αυτό είναι δομικό πρόβλημα.
Σε επίπεδο παικτών, η εικόνα γίνεται ακόμη πιο καθαρή. Ο Κώστας Σλούκας την προπέρσινη σεζόν λειτουργούσε ως απόλυτος ρυθμιστής, με Offensive Rating 120,6, Net Rating +9,9, TS% 64,9% και 13,2 assisted points. Φέτος, παρότι το ORTG του παραμένει υψηλό (121,0), το TS% έχει πέσει στο 58,1% και το Net Rating στο +7,1, δείγμα λιγότερης βοήθειας από το περιβάλλον.
Ο καθοριστικός παράγοντας της διαφοράς, όμως, λέγεται Ματίας Λεσόρ. Τη χρονιά του τίτλου είχε Net Rating +9,2, eFG% 62,5%, Defensive Rating 110,2 και σχεδόν 2 stocks ανά παιχνίδι. Ήταν ο παίκτης που επέτρεπε στον Παναθηναϊκό να παίζει επιθετικά στην περιφέρεια γνωρίζοντας ότι υπάρχει «δίχτυ ασφαλείας» στο ζωγραφιστό. Η απουσία του φέτος δεν αντικαθίσταται ούτε τακτικά ούτε αριθμητικά.
Ταυτόχρονα, ο Κέντρικ Ναν αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα της διαφοράς περιβάλλοντος. Την προπέρσινη σεζόν είχε USG% 28,4 και TS% 55,2, παίζοντας μέσα σε αυστηρά δομημένο πλαίσιο. Φέτος, είναι πιο αποδοτικός ατομικά (TS% 62,6), αλλά με χαμηλότερο usage (25,9) και σε ένα σύστημα που συχνά καταρρέει αμυντικά, αναγκάζοντάς τον να παίζει εκτός ρόλου.
Ακόμη πιο ενδεικτική είναι η περίπτωση του Τζέριαν Γκραντ. Από Net Rating +9,5 την προπέρσινη χρονιά, έχει πέσει στο +0,6 φέτος. Όχι γιατί έγινε χειρότερος παίκτης, αλλά γιατί το πλαίσιο στο οποίο λειτουργεί δεν τον προστατεύει πια.
Ο Εργκίν Αταμάν δεν άλλαξε μπάσκετ. Το μπάσκετ του παραμένει συγκεκριμένο, απαιτητικό και απολύτως αναγνωρίσιμο. Αυτό που έχει αλλάξει είναι η ικανότητα της ομάδας να το υποστηρίξει σε βάθος 40 λεπτών. Και όσο οι αριθμοί δείχνουν πτώση στην ποιότητα εκτέλεσης, στην αμυντική συνοχή και στην προστασία των βασικών ρόλων, το πρόβλημα δεν είναι η φιλοσοφία, αλλά η εφαρμογή της. Εκεί, και μόνο εκεί, κρίνεται η απόσταση ανάμεσα στον πρωταθλητή Παναθηναϊκό του 2024 και στη φετινή, ιδιαίτερα ασταθή ομάδα.
